دسته بندی ها

کوه سبلان ؛ آدرس ، تصاویر ، مسیرهای صعود و جاذبه های گردشگری اطراف

اردبیل استان طبیعت است که در آن چشمه‌های بهشتی، دشت‌های وسیع و کوه‌های مرتفع فراوان است. زمستان‌های سخت این استان و  تابستان‌های خنک آن، بارزترین ویژگی آن است. طبیعت اردبیل از جاذبه برای گردشگران چیزی کم نگذاشته است اما در میان تمام آن‌ها، نام سبلان یا ساوالان برای ما آشناست. این اسم علاوه بر اصالت و استواری با رمز و راز تاریخی نیز پیوند خورده و آن را زیباتر و یکتاتر کرده است. معنای واژه‌ی ساوالان، وحی گیرنده است که حکایت از تقدس اسطوره‌ای این کوه دارد.

در اساطیر می‌گویند که اوستا، کتاب مقدس زرتشتیان، بر روی قله‌‌ی سبلان بر زرتشت پیامبر نازل شده است. نقل است که زرتشت ۱۵ سال در میان دامنه‌های سبلان خلوت و با اهورامزدا راز و نیاز می‌کرد. کوه سبلان به همین دلایل بین مردم آذربایجان و عشایر منطقه مقدس است و گویا در قدیم افراد به قصد زیارت از آن بالا می‌رفته‌اند و آن ‌را مکانی مقدس و یکی از هفت کوه بهشت می‌دانستند. هنوز نیز این تقدس در قسم یاد کردن به نام این کوه با لفظ “سولطان ساوالان” دیده می‌شود.

راه های دسترسی به کوه سبلان

کوه سبلان در استان اردبیل و بین شهرهای اردبیل و مشگین شهر قرار گرفته است. از هرجای ایران که قصد صعود به سبلان را دارید، ابتدا باید به شهر اردبیل سفر کنید. دسترسی به اردبیل هم از طریق آزادراه شماره‌ی ممکن است و هم از طریق بزرگ‌راه شماره‌ی ۴۹ و ۱۶٫ راه اول سریعتر است اما اگر راه دوم را انتخاب کردید، مسیرتان بسیار زیباست. پس از رسیدن به اردبیل، بزرگ‌راه شماره‌ی ۱۴ که به سمت مشگین شهر می‌رود، را به پیش بگیرد. بعد از طی ۷۲ کیلومتر به ورودی شهر لاهرود می‌رسید که با وارد شدن به جاده‌ی سمت چپ، بعد از ۲۶ کیلومتر دیگر به شابیل می‌رسید. در اینجا سبلان با تمام عظمتش در برابر شما قرار داد.

راه دیگر دسترسی به سبلان از استان های شمال شرقی کشور است که باید از اهر و مشگین شهر عبور کنید تا از طریق بزرگ‌راه شماره‌ی ۱۴، پس از طی ۲۵ کیلومتر از مشگین شهر به ورودی لاهرود برسید

سبلان فراتر از افسانه و افسون

فارغ از افسانه‌هایی که در مورد سبلان وجود دارد، این کوه به تنهایی آنقدر غنی است که بی نیاز از هر افسانه و تقدسی ارزشمند و باشکوه است. گیاهان دارویی فراوان، آب‌‌وهوای دلپسند و خنک، دشت‌های سرسبز با سنگ‌های آتشفشانی بزرگ، طلوع و غروب‌های زیبا که از دامنه‌های آن چشم‌ها را می‌نوازد، این کوهستان را به تنهایی خواستنی و دلکش می‌کند. حدود ۱۱۸ دهنه آب‌های گرم و آب‌های معدنی از سخاوت‌های سبلان در استان اردبیل ماست که علاوه بر جاذبه گردشگری، خاصیت درمانی نیز دارند. این کوهستان اصلی‌ترین منبع آبی رودخانه‌های مناطق شمال غرب محسوب می‌شود. آب‌هایی که در فصل گرم راهی رود ارس و دریاچه‌‌ی ارومیه می‌شوند، از اصلی‌ترین تغذیه کننده‌های این دو جاذبه‌ی طبیعی اصلی کشورمان هستند.

عشایر دامنه های سبلان

سبلان سه ایل عشایری عمده دارد که شاهسون‌ها یا عشایر دشت مغان اصلی‌ترین عشایری هستند که در دامنه‌هایش ییلاق می‌کنند. این ایل بعد از بختیاری‌ها و قشقایی‌ها سومین ایل بزرگ کشور محسوب می‌شوند. عشایر شاهسون در خرداد ماه به دامنه‌های سبلان آمده و در تیر و مرداد در دامنه‌های بالاتر ساکن می‌شوند. در شهریور دوباره به دامنه‌های پائین‌تر کوچ می‌کنند تا این‌که در آبان‌ماه با شروع سرما ییلاق خود، دامنه‌های سبلان را به سمت دشت مغان ترک می‌کنند.

فعالیت های آتشفشانی کوه سبلان

کوه سبلان یک آتش‌فشان غیرفعال است اما از آخرین فوران آن اطلاعی در دست نیست. چشمه‌های گوگردی، آب‌های گرم و خروج بخار‌های غلیظ در برخی مناطق نشان می‌دهد هنوز سبلان مستعد فعالیت آتشفشانی است. در روستای شیخ محمد لو از توابع شهرستان مشگین شهر درختانی سنگی پیدا شده‌اند که فعالیت آتشفشانی سبلان در قدیم را ثابت می‌کند. در این منطقه جنگل‌هایی وجود داشته‌اند که در اثر آخرین فوران سبلان کاملاً از بین رفته‌اند و فقط این فسیل‌ها از درختانش به جا مانده‌است. قدمت این فسیل‌های درختی یک و نیم میلیون سال پیش تخمین زده می‌شود.

جغرافیای قلل سبلان

دامنه های سبلان ۶۰ کیلومتر طول و ۴۵ کیلومتر عرض دارد که از شمال به مشگین شهر و اهر، از سمت جنوب به سراب، از سمت شرق به اردبیل و از غرب به تبریز محدود می‌شود. این دامنه‌ها به موازات ارسباران کشیده ‌شده‌اند و حدوداً ۶۰۰۰ کیلومتر مربع وسعت دارد. کوه‌های سبلان در تمامی فصول سال پوشیده از برف و یخ هستند.

سبلان در اصل ۵ قله دارد که بلندترین قله سلطان نام دارد و بعد از دماوند و علم کوه با  ۴۸۱۱  متر ارتفاع، سومین قله بلند ایران محسوب می‌شود. قلل دیگر سبلان به هرم داغ و کسری معروفند. هرم داغ نیز از سه قله تشکیل شده است. ۳ قله هرم داغ ارتفاعی مابین ۴۵۰۰ تا ۴۶۰۰ متر دارند و به لحاظ فنی صعودی دشوار دارند. قله‌ی کسری نیز در بین این پنج قله با ارتفاع ۴۴۷۰ متر بعد از سلطان و هرم داغ قرار دارد. سبلان ۵ یخچال طبیعی دارد که دو یخچال در دامنه‌های شمالی سلطان، دو یخچال در دامنه‌های کوه کسری، و آخرین یخچال هم در دامنه‌های هرم داغ واقع است.

اما سبلان از دیگر کوه‌های ایران متمایز است و دلیل آن، دریاچه واقع بر قله سلطان است. عمق آب این دریاچه را تا ۴۰ متر نیز تخمین زده‌اند. دریاچه سبلان جزو تماشایی‌ترین دریاچه‌های طبیعی ایران است. این دریاچه در بیشتر اوقات سال بجز تابستان‌ها پوشیده از یخ است.

این دریاچه بینظیر، قلل مرتفع سبلان و یخچال های طبیعی هرسال کوهنوردان بسیاری را به سوی اردبیل و سبلان می‌کشانند. قله سلطان به علت ارتفاع نسبتاً بلندی که نسبت به سایر قلل دارد و همچنین دریاچه‌ی زیبایش، پرطرفدارترین قله برای صعود در میان کوهنوردان است. در حد فاصل تیرماه تا اواسط شهریور صعود به سبلان در اوج خود قرار دارد و افراد زیادی در این زمان به سبلن صعود می‌کنند.

صعود به قله سلطان

صعود به قله سبلان یا سلطان نسبتاً سنگین است و باید آمادگی لازم برای صعود را داشته باشید. می‌توان با چند پیش‌برنامه سبک‌تر آمادگی خود را برای صعود سنجید و با تمرین آماده شد. علاوه بر شرایط جسمانی داشتن امکاناتی از جمله لباس سه لایه‌ی کوهنوردی که متشکل از لایه‌ی بیس، پلار و گرتکس است، کفش کوهنوردی مناسب، تجهیزات امداد و پک بقا، باتوم و هدلامپ برای چنین صعودی ضروری است. با اینکه مسیر تا قله پاکوب بوده و نسبتاً مشخص است اما اگر از قبل تجربه‌ی کوهنوردی ندارید، حتماً فردی باتجربه را در تیم خود داشته ابشید. معمولا هیئت کوهنوردی استان اردبیل افرادی را برای صعود به عنوان مربی و کمک معرفی می‌کند.

برای صعود به قله‌ی سبلان سه مسیر عمده وجود دارد که به شرح زیر است:

جبهه جنوبی (رنگ نارنجی)

شروع این مسیر از پیست اسکی آلوارس است . پیست اسکی آلوارس در۳۰ کیلومتری شهرستان سرعین در استان اردبیل واقع ‌است. مسیر از سنگ‌های بزرگ مملو بوده و سخت ترین مسیر صعود محسوب می‌شود. ضمن این که پناهگاهی هم در مسیر برای استراحت و شب مانی وجود ندارد. توصیه‌ی کی سفر این است که صعود از این مسیر را در زمستان انجام دهید زیرا شیب زیاد صعود با توجه به سنگی بودن مسیر، برای فصل‌های دیگر توصیه نمی‌شود اما در زمستان می‌توانید بصورت مستقیم صعود کنید. در این جبهه احتمال وقوع بهمن بیشتر است که لازم است اصول پیمایش در برف را بدانید و از حرکت زیگزاگی پرهیز کنید.

جبهه غربی (رنگ آبی)

مسیر رضوان دره که مسیری بسیار زیبا است و باید برای رسیدن به آن از روستای شاییل گذشت. جانپناه غربی در این مسیر واقع است. در جبهۀ غربی قله سلطان و در کنار جانپناه غربی، سنگی به شکل عقاب به نام قارتال (در ترکی آذربایجان به معنی عقاب) قرار دارد که در طول زمان به نماد سبلان تبدیل شده ‌است. این قطعه سنگ به شکل عقابی است که نشسته و سر را به جانب شرق چرخانده است. از ویژگی‌های این مسیر تابش دیرهنگاه آفتاب است و باعث می‌شود صعود صبحگاهی سرمای بیشتری داشته باشد. همچنین شن اسکی بعد از جانپناه تا قله، ممکن است در صعود انرژی زیادی از شما بگیرد و در بازگشت برای شما خطرآفرین باشد. چانپناه این جبهه در ارتفاع ۴۲۰۰ متری قرار دارد که هم ارتفاع بارگاه سوم و پناهگاه سیمرغ دماوند است.

جبهه شمال شرقی (رنگ قرمز)

این جبهه متداول‌ترین مسیر برای صعود به سبلان است که مانند جبهه‌ی غربی، از شابیل آغاز می‌شود. بدین ترتیب می‌توان نتیجه گرفت که این مسیر آسان‌تر است. ما در ادامه صعود از این جبهه را توضیح خواهیم داد:

آبگرم شابیل در ۵۰ کیلومتری شهرستان مشگین شهر و ۲۵ کیلومتری شهرستان لاهرود قرار دارد. در شابیل لندرور‌هایی قرار دارند که در مدت زمان حدودً ۴۰ دقیقه در مسیری پرپیچ و خم و پر از دست انداز کوهنوردان را به پناهگاه سبلان می‌رسانند. اگر ساعت از ۳ و ۴ بعد از ظهر دیرتر نباشد می‌­توان از مناظر دامنه‌های سبلان هم نهایت لذت را برد و عکس‌های بی‌نظیری را گرفت. متأسفانه جاده‌ای که کشیسده شده است از زیبایی مسیر کاسته است و چرخ لندرورها به طبیعت آن‌جا آسیب زیادی رسانده است. اما به هر حال می‌تواندی وسایل خود را با لندور به سمت پناهگاه بفرستید و دامنه ها را تا پناهگاه پیاده طی کنید. مسیری که بدون توقف در حدود ۴ ساعت طی می‌شود و باید طوری حرکت کرد که قبل از تاریکی هوا به پناهگاه رسید.

قبل از عزیمت به کوه به شما توصیه می‌کنیم که حتماً از وضعیت آب‌وهوایی مطلع شوید و در صعود به سبلان میزان ریسک خود را کم کنید.

مسیر شابیل تا پناهگاه بسیار زیباست. دشت‌هایی وسیع و سرسبز با سنگ‌های آتشفشانی بزرگ. میتوان گفت فارغ از اینکه صعود به سبلان انجام شود یا نه همین پیاده‌روی خود به عنوان خاطره‌ای ارزشمند و بی‌نظیر در ذهن خواهد ماند. با ارتفاع گرفتن و بالارفتن ، کم کم از دور، پناهگاه و حسینیه پناهگاه با مناره­هایش دیده می‌شود.

پناهگاه دارای چند اتاق‌ سنگی است که داخل آنها تخت‌های فلزی و چوبی دو طبقه نصب شده و می‌توان شب را داخل این اتاق ها سپری کرد. داخل پناهگاه مغازه کوچکی قرار دارد که می‌توان برهی اقلام خوراکی را از آن‌جا تهیه کرد  اما بهتر است نیازهای خوراکی و مواد غذایی از شهر خریداری شود زیرا در پناهگاه همه چیز یافت نمی‌شود!

این پناهگاه در ارتفاع تقریبی ۳۶۵۰ متر واقع است. بنابرین صعود به سبلان از این پناهگاه، باید ۱۱۶۰ متر ارتفاع را در ۵ کیلومتر مسیر طی کنید که با توجه به میزان آمادگی جسمانی تیمی، متوسط ۵ ساعت نیاز دارید. همچنین بازگشت از قله تا پناهگاه نیز بصورت متوسط ۳ ساعت زمان می‌برد. بنابرین بر اساس این اطلاعات، برنامه‌ی زمانی خود را داشته باشید.

همان حوالی سبلان

آبگرم شابیل

اگر انتخاب شما برای صعود به قله‌ی سبلان، یکی از جبهه‌های غربی یا شمال شرقی باشد، چاره‌ای جز رفتن به شابیل ندارید. این آبگرم از نتایج فعالیت آتشفشانی سبلان و دلیلی بر اثبات آن است. مجتکع آبگرم شابیل بسیار مجهز و پاکیزه است و قبل یا بعد از صعود خود حتماً تنی به این اب بزنید.

پل معلق مشگین شهر

پل معلق مشگین شهر طولانی‌ترین پل معلق خاورمیانه است که در جنوب این شهر قرار دارد. مناظر زیبایی را می‌توان از این پل ملاحظه کرد و همچنین هیجان عبور از روی یک پل شیشه‌ای نیز خود به جذابیت‌های این بازدید اضافه می‌کند. این پل در سال ۱۳۹۴ افتتاح شد و یکی از جاذبه‌های اصلی مشگین شهر است.

پیست اسکی آلوارس

آلوارس روستایی در دامنه‌های جنوبی سبلان است که در ۳۰ کیلومتری شهر سرعین قرار دارد. در این روستا یکی از جذاب‌ترین پیست‌های اسکی ایران قرار گرفته است که طرفداران ورزش‌های زمستان را به خود جذب می‌کند. اگر حتی به صورت حرفه‌ای هم اهل ورزش‌های زمستانی نیستید، رفتن به آلوارس و و دیدن مناظر زیبای این پیست را به شما توصیه می‌کنیم.

سرعین

سرعین برای طبیعت‌گردان ایرانی نامی آشناست و برای مسافران آذربایجان قطعاً یکی از مقاصد محبوب برای بازدید است. بازدید از سرعین برای گردشگران می‌تواند مَثَل با یک تیر چند نشان زدن باشد، چرا که در سرعین جاذبه‌های طبیعی، تاریخی و فرهنگی دست در دست هم داده‌اند تا مکانی رویایی برای گردش و تفریح خلق شود. آبگرم‌های متعدد و پاکیزه‌ی سرعین بارزترین جذابیت‌های این شهر هستند که از جمله این آبگرم‌ها می‌توان به گاومیش گلی، مجتمع آب‌درمانی سبلان، آب‌گرم قره سو، اشاقه قهوه سویی و مجتمع آب‌درمانی بش  باجیلار اشاره کرد.

سخن آخر

مردمی که در دامنه‌های سبلان زندگی می‌کنند، از گذشته‌های دور سبلان را مقدس می‌دانسته‌اند. این تقدس هنوز هم نگاه مردان و زنان عشایری موج می‌زند که سال‌های سال زندگیشان را زیر سایه‌ی این کوه تعریفق کرده‌اند. به سبلان بروید و هنگامی که بخار لیوان چایتان چشم‌انداز غروب خورشید را کامل می‌کند، به زیبایی‌های طبیعت فکر کنید و خود را وامدار سبلان بدانید که این لحظه‌ی ناب را به شما بخشید. سبلان به بلندای یک تاریخ است!